Lęk i nerwica

2015-03-30-1427737468-3189880-ionut_9-thumb

 

Witam!

Będąc w poczekalni u lekarza natknęłam się na ciekawą, ale zwięzłą ulotkę na temat LĘKU. I wszystkiego, co z nim powiązane, głównie NERWICY. Pomyślałam, że warto zacytować tu co ważniejsze informacje.

Kiedy pojawia się lęk?

Lęk jest reakcją na zagrożenie, którego źródło nie jest dokładnie znane. Boimy się, ale sami do końca nie wiemy czego. Chcielibyśmy przestać się bać, ale nie potrafimy nad tym zapanować. Pojawia się także wtedy, gdy człowiek nie może lub nie umie zagrożeniu przeciwdziałać. Jest rodzajem sygnału alarmowego i tym samym stałym elementem naszego życia. Ale jest też objawem wielu chorób psychicznych i somatycznych. Najczęściej stanowi objaw zaburzeń nerwicowych (inne nazwy: nerwice, zaburzenia lękowe) i jest ich znakiem rozpoznawczym (…).

Co to jest nerwica/zaburzenie nerwicowe/zaburzenie lękowe?

Jest to reakcja obronna organizmu w sytuacji stresowej (sytuacjach stresowych), zwłaszcza przewlekłej. Im więcej takich sytuacji, tym większe ryzyko wystąpienia stanów lękowych. Jest zaburzeniem, które utrudnia lub wręcz uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie w życiu zarówno społecznym, zawodowym jak i rodzinnym (…). Lęk w nerwicy może mieć postać paniki, ciągłego martwienia się, kołatania serca, „guli w gardle”, zawrotów głowy, osłabienia, paraliżu rąk lub nóg, wrażenia omdlewania. Lęk ten z zasady jest nieracjonalny, absurdalny i kompletnie niepojęty dla otoczenia. Otoczeniu wydaje się zresztą często, że pacjent „odstawia teatr”.

Oczywiście nie każda sytuacja stresowa musi doprowadzić do nerwicy. Istotna jest zarówno siła, jak i rodzaj przeżycia emocjonalnego. Także osobnicza odporność organizmu i cechy osobowości. (…) Prawdopodobieństwo zachorowania zwiększa stresogenny tryb życia czy też ogólne przemęczenie.

Jakie są przyczyny nerwic?

Zwykle są to urazy psychiczne, których doznajemy w życiu, wydarzenia bardziej lub mniej stresujące, kłopoty w pracy, w domu. U części osób można rozważać czynniki dziedziczne, ale także wychowywanie dzieci w lękowej atmosferze (lub kombinacja wielu czynników). (…)

Czy jest jedna nerwica czy wiele? Jak ją można rozpoznać?

Zaburzenia nerwicowe mają specyficzne objawy. Podstawowym z nich jest lęk. Z lękiem często powiązane są objawy fizyczne – kołotania i bóle serca, uczucie dławienia w gardle, drętwienie kończyn, jelito drażliwe, zawroty głowy… W miarę czasu trwania choroby mogą dołączyć się objawy depresyjne – uczucie smutku, apatii, niemożność radowania się z czegokolwiek, brak aktywności, utrata zainteresowań, niechęć do wychodzenia z domu, spotykania się z ludźmi. Pojawia się bezsenność, zwłaszcza problemy z zasypianiem. Postaci zaburzeń lękowych jest kilka, w zależności od tego, co dominuje – czy są to objawy cielesne, czy napady silnego lęku zwanego panicznym, martwienie się, czy też różnego rodzaju fobie albo obsesyjne myśli i działania. Mówimy wtedy odpowiednio o napadach paniki, zespole lęku uogólnionego, zaburzeniach obsesyjnych, konwersyjnych lub innych.

Co to są napady paniki?

Są to napady silnego lęku (przerażenia) trwające od kilku minut do godziny, które mogą się pojawić w każdej sytuacji czy okolicznościach i nie wiążą się z wysiłkiem, ani narażeniem na sytuacje niebezpieczne. Napadu paniki nie można przewidzieć. Pojawia się wówczas strach przed śmiercią, utrata panowania nad sobą, strach przed chorobą psychiczną. Charakterystyczna jest też silna obawa przed kolejnymi atakami – czyli tak zwany lęk antycypacyjny. To przerażenie powoduje pospieszną ucieczkę z miejsca, w którym dana osoba się znajduje. U pacjenta pojawiają się tendencje do unikania tej sytuacji, w której wystąpił pierwszy napad. Często napady paniki współistnieją z fobiami np. agorafobią (o czym później).

Najbardziej typowe objawy napadu paniki:

Objawy somatyczne (cielesne):

– Kołotanie, szybkie bicie serca

– Ból lub ucisk w okolicy serca

– Pocenie się

– Drżenie lub trzęsienie się ciała

– Brak tchu

– Dławienie w gardle

– Nudności, bóle brzucha

– Zawroty głowy

– Poczucie zbliżającego się zasłabnięcia

– Cierpnięcie lub mrowienie kończyn

– Dreszcze lub uderzenia gorąca

Objawy psychiczne:

– Poczucie nierealności otoczenia

– Wrażenie odłączenia się od własnej osoby

– Lęk, np. przed śmiercią

– Lęk przed utratą panowania nad sobą

Czy napad paniki może się skończyć chorobą psychiczną?

Jeśli w znaczeniu obłędu czy szaleństwa, to oczywiście nie. Chociaż u wielu pacjentów takie podejrzenie się pojawia, taki jest właśnie ten lęk. Pacjenci boją się choroby psychicznej i umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym. (…) Ale w nerwicy nie ma objawów typowych np. dla schizofrenii. Z drugiej strony zaburzenia nerwicowe są umieszczone w międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych, jako że dzieją się w naszym umyśle. Dotyczą naszej psychiki.

Objawy lęku uogólnionego:

– niepokój i niemożność wypoczynku

– zamartwianie się i przejmowanie drobiazgami

– trudności w koncentracji uwagi

– drażliwość, irytacja

– poczucie znalezienia się „na krawędzi”

– poczucie pustki w głowie

– oszołomienie, zawroty głowy, wrażenie omdlewania, brak równowagi

– wzmożona reakcja na zaskoczenie lub przestrach

– trudności z zasypianiem, sen płytki, przerywany

– uczucie „niepokoju” w klatce piersiowej

– napięcie i pobolewanie mięśni

Co to jest nerwica lękowa?

Obecnie używa się pojęcia „zaburzenie lękowe uogólnione”. W tej postaci lęk ma charakter przewlekły i uporczywy. Chorzy przeżywają nierealistyczne obawy dotyczące codziennych życiowych wydarzeń i trudności – z góry zakładają, że coś się nie powiedzie. Martwią się o zdrowie własne i najbliższych, snują wizje ciężkiej choroby, wyolbrzymiają nawet zwykły ból głowy. Lęk występuje niezależnie od jakichkolwiek okoliczności zewnętrznych, ani nawet nie nasila się pod ich wpływem. Objawy trwają zwykle przed cały dzień przez co najmniej kilka tygodni, a zwykle kilka miesięcy. Mogą wprawdzie pojawiać się napady paniki, ale zwykle nie osiągają znaczącego nasilenia. Pacjenci z nerwicą lękową późno trafiają do lekarza, gdyż uważają martwienie się i przejmowanie za coś zupełnie normalnego, nawet jeśli jest nadmierne.

Co to jest fobia?

Fobia to lęk przed konkretnymi sytuacjami, zjawiskami lub przedmiotami, które zazwyczaj nie są niebezpieczne. Jazda windą, lot samolotem, burza, kontakt z osobą zakaźnie chorą lub pająk, u zdrowej osoby nie powodują paniki. Pacjenci z fobią w takich sytuacjach mogą odczuwać bardzo silny lęk. W wyniku takiego lęku, osoba w charakterystyczny sposób unika tych sytuacji, a gdy się w nich znajdzie, może popaść w panikę. Najczęstszym rodzajem fobii jest agorafobia, czyli lęk przed otwartą przestrzenią oraz sytuacjami, które umożliwiają natychmiastową ucieczkę do bezpiecznego miejsca. Ten termin obejmuje lęk przed wyjściem z domu, wejściem do hipermarketu, poruszaniem się w tłumie, czy przed podróżowaniem samotnie komunikacją publiczną. Oprócz agorafobii istnieją tzw. fobie swoiste, których opisano kilkaset. Te najbardziej znane to: klaustrofobia (lęk przed zamkniętymi pomieszczeniami), karcinofobia (lęk przed rakiem), arachnofobia (lęk przed pająkami), akrofobia (lęk wysokości), mysofobia (lęk przed zabrudzeniem), bakteriofobia, tanatofobia (lęk przed śmiercią), nyktofobia (lęk przed ciemnością) i wiele innych.

Czym jest fobia społeczna?

Wówczas lęk pojawia się podczas kontaktów z innymi ludźmi lub w czasie znajdowania się w centrum uwagi. Takie zachowanie może być traktowanie przez otoczenie jako przejaw nieśmiałości, ale jest to nieśmiałość nadmierna, chorobliwa. Pojawia się przyspieszone bicie serca, trudności z oddychaniem, drżenie rąk, pocenie się, zawroty głowy i szum w uszach, zaczerwienie twarzy, mdłości, nagła potrzeba wypróżnienia. I tak, jak w przypadku innych fobii, bardzo charakterystyczne jest unikanie sytuacji, w których ten lęk występuje.

Osoby cierpiące na fobię społeczną:

– unikają odpytywania przed tablicą i wystąpień publicznych

– unikają jedzenia i picia w miejscach publicznych

– nie odzywają się w towarzystwie innych

– nie umawiają się na randki, spotkania

– unikają rozmów, zwłaszcza z osobami, które są dla nich autorytetem

– nie mogą pracować, gdy ktoś na nich patrzy

– prowadzą najczęściej samotniczy tryb życia.

Wiele codziennych spraw (załatwienie czegoś w urzędzie czy banku, wizyta u lekarza, zakupy w sklepie, umówienie się z kimś) jest dla osób cierpiących na fobię społeczną prawdziwą męką. Fobia ta ma charakter przewlekły. Osobom, które na nią chorują (pomimo możliwości intelektualnych) trudniej jest także zdobyć wykształcenie, zdobyć pracę i ją wykonywać.

Czym charakteryzuje się nerwica serca i nerwica żołądka?

To są tzw. zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną. Mówimy o nich wówczas, kiedy lękiem reaguje nasze ciało. Objawiają się dolegliwościami ze strony rożnych narządów oraz lękiem przed chorobami. (…) W przypadku nerwicy serca pacjent odczuwa bóle, kołotania serca, a nerwicy żołądka – ma nudności, kłopoty z trawieniem, biegunkę. Objawy mogą także dotyczyć innych narządów np. płuc, narządów płciowych. Ale za tym wszystkim stoi lęk. Osoby chore chodzą po lekarzach i robią kolejne badania lekarskie, z których zwykle nic nie wynika. Z reguły odrzucają zapewnienia lekarzy o braku fizycznej przyczyny dolegliwości lub aprobują je na chwilę. Wczytują się w internetowe porady, szukają opisów chorób. Po czym czują się jeszcze bardziej chorzy. Często samodzielnie ordynują sobie leki, odwiedzają znachorów. Zwykle minie dużo czasu, zanim rozpoczną specjalistyczne leczenie.

Co oznacza termin: nerwica natręctw?

Ze słownika medycznego termin ten został już wycofany. Obecnie używa się pojęcia „zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne”. Są to obsesyjne zachowania lub myśli, których nie można się pozbyć. Te natrętne myśli czy czynności tkwią w psychice pacjenta, ale są traktowane jako coś obcego i absurdalnego. Pacjent rozważa bez końca, czy dobrze coś zrobił, powiedział, czy dobrze się zachował. Czasem pojawiają się myśli o charakterze religijnym, nierzadko bluźnierczym, co zwykle powoduje ogromny lęk i poczucie winy. Mają charakter powtarzający się i nieprzyjemny. Pacjent próbuje się im przeciwstawić, ale im bardziej je odpycha, z tym większą siłą powracają. Myśli i czynności natrętne mogą współistnieć z fobiami. Np. pacjent w nieskończoność myje ręce, bo boi się, że się zabrudził (…).

Jak leczy się zaburzenia nerwicowe?

Podstawą leczenia jest psychoterapia trwająca różnie – kilka tygodni, miesięcy, a nawet lat. Psychoterapia jest szczególnym rodzajem rozmowy terapeutycznej, ukierunkowanej na problemy chorego, jego chorobliwy sposób widzenia świata, na naukę życia z chorobą. Ważne jest oddziaływanie profilaktyczne, promujące zdrowy tryb życia. W terapii znajdują też zastosowanie leki, najczęściej przeciwdepresyjne, zwłaszcza z grupy tzw. inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. Wiele leków przeciwdepresyjnych ma też dobre działanie przeciwlękowe i poprawiające sen. Leki przeciwdepresyjne nie uzależniają, nie uszkadzają mózgu, nie zmieniają osobowości, nie rujnują zdrowia (wbrew obiegowym opiniom). Ich działanie pojawia się powoli, zazwyczaj w ciągu dwóch tygodni. Niektóre objawy mogą ustąpić szybciej. W leczeniu nerwic można podawać też leki uspokajająco-nasenne, ale pełnią one funkcję jedynie wspomagającą (stosuje się je np. w opanowywaniu napadów paniki czy w zaburzeniach snu). Ich działanie jest niemal natychmiastowe. Trzeba jednak pamiętać, że tego typu leki można stosować krótko i należy jak najszybciej odstawić, ze względu na ryzyko uzależnienia. Pacjenci z zaburzeniami lękowymi najczęściej leczeni są ambulatoryjnie. W szpitalu powinny być leczone osoby, u których leczenie w domu jest nieefektywne, nasilenie objawów bardzo duże, zaburzające funkcjonowanie społeczne. (…)

Czy objawy nerwicowe mogą powrócić?

Tak, istnieje takie ryzyko. Dlatego oprócz samego leczenia, ważne jest także zapobieganie nawrotom. Nie wolno przerywać leczenia zaraz po ustąpieniu objawów. Regularna psychoterapia oraz przyjmowanie leków wystarczająco długo to podstawa. Decyzję o odstawieniu leków należy zawsze konsultować z lekarzem. Zwykle leczenie podtrzymujące (utrwalające poprawę samopoczucia) trwa 6-12 miesięcy. Ważna jest nauka radzenia sobie ze stresem, nauka odpoczynku, oddawanie się pasjom, dbanie o kondycję fizyczną. Warto wiedzieć, że im większa możliwość zapobiegania różnym „zagrożeniom” niesionym przez życie – tym lęk jest mniejszy. Z kolei wzrasta, gdy człowiek nie ma dostatecznej wiedzy na temat sposobów uniknięcia niebezpieczeństwa, a także gdy własne siły ocenia jako niewystarczające do poradzenia sobie z problemem.”

Opracował dr n. med. Dariusz Wasilewski (wydanie: Mylan)

 

 

 

 

 

Reklamy